Dąb – leśna opoka

adm  , 14 luty 2018, 10:38
Uważany za króla wszystkich drzew, symbol długowieczności, opiekuńczości, mądrości i dojrzałości. Na stałe wpisany w krajobraz polskich lasów. Jakie tajemnice skrywa w swoim pniu?
Dąb – leśna opoka

Rezerwat przyrody Dąbrowa Smoszew

Gdzie rośnie?
W Polsce występują dwa podstawowe gatunki dębów: szypułkowy i bezszypułkowy. Możemy je spotkać na terenie całego kraju z wyjątkiem Tatr i Podhala, gdzie nie występują w stanie naturalnym. W górach rosną do ok. 600 m n.p.m.
Są to drzewa o dużych wymaganiach pokarmowych, więc znajdziemy je w żyźniejszych fragmentach lasów. Mogą tworzyć lite drzewostany lub występować jako domieszka wśród innych gatunków.

Drewno
Dębina wyróżnia się dużą twardością i trwałością. Jest ciężka i łupliwa. W połączeniu z ciekawą barwą, wyraźnym rysunkiem oraz dobrymi właściwościami technicznymi jest bardzo cenionym drewnem.
W przekroju poprzecznym wyraźnie są wioczne słoje roczne i promienie drzewne. Środkowa część, zabarwiona zwykle na odcienie brązu, to twardziel, najcenniejszy fragment. Otacza ją jasnożółty pierścień, czyli biel. W przemyśle okleinowym najbardziej pożądane jest drewno o wąskich słojach i równomiernej barwie. Tylko takie zapewnia łatwość obróbki i wysokiej jakości produkt finalny w postaci cienkich plastrów (często poniżej 1mm) okleiny, którymi okleja się np. meble wykonane z mniej wartościowego drewna.
Jeżeli pień dębu zatopi się w wodzie, to po ok. 30 latach drewno nabierze czarnej, matowej barwy i będzie się charakteryzować znacznie większą twardością. Otrzymamy w ten sposób tzw. dąb czarny. Niezwykle ceniony, wykorzystywany do produkcji stylowych mebli, a także intarsji i inkrustacji.

Wzrost i rozwój
Po posadzeniu dęby rosną zwykle dość słabo. W pierwszych kilku latach rozwija się przede wszystkim system korzeniowy. Dopiero po umocnieniu się w glebie następuje znacznie szybszy przyrost wysokości z kulminacją w wieku ok. 40 lat. Po przekroczeniu 120 lat wzrost ulega zahamowaniu. Od tej pory dęby rozrastają się głównie wszerz. Mogą dożywać nawet tysiąca lat.
Drzewa rosnące jako solitery rozwijają potężne korony nie osiągając przy tym wysokości maksymalnych dla gatunku. Tworzące zwarte drzewostany mogą dorastać do 40 m, a w wyjątkowych przypadkach do 50 m.
Ciekawostką jest fakt, że nasze dęby mają zwykle dwa cykle przyrostowe w roku. Pierwszy – wiosenny odbywający się wraz z rozwojem liści, wykorzystuje zapasy zgromadzone w poprzednim sezonie wegetacyjnym. Drugi – tzw. świętojański, ma miejsce w drugiej połowie czerwca. W sprzyjających warunkach klimatycznych zdarzają się dębom nawet cztery przyrosty, ale to już w cieplejszym klimacie.

Symbolika
Dęby cieszą się największym mirem spośród wszystkich rodzimych drzew leśnych. W wierzeniach Słowian poświęcano je Perunowi, co wiązało się prawdopodobnie z faktem, że w drzewa tego gatunku uderzają często pioruny. Inne ludy wiązały dęby z biblijnym Jahwe, mitologicznym Zeusem, słonecznym Heraklesem, fenickim bogiem podziemi Melkartem.
W wierzeniach ludowych dęby symbolizują długowieczność, dostojeństwo, siłę, mądrość i męskość. Ezoteryka przypisuje im cechy magiczne pozwalające osiągnąć wyższe płaszczyzny zrozumienia i świadomości. Pomagają odzyskać spokój, nadzieje, moc i wiarę we własne siły. Wzmacniają witalność. Ludzie tulą się do nich, by rozwiązać trudny problem.
W horoskopie celtyckim pod znakiem dębu znajdują się osoby urodzone 21 marca. Przypisywane im główne cechy to: dojrzałość, zdecydowanie, konsekwencja, realizm, zdolności organizacyjne i opiekuńczość.

Właściwości lekowe
Dąb posiada również zastosowania medyczne. W średniowiecznych zielnikach różne części tego drzewa zalecano jako lek na wiele schorzeń, np. na zapalenie dziąseł, krwotok z nosa, wymioty i biegunki. Dziś najczęściej wykorzystuje się suszoną, młodą korę dębu. Zbiera się ją wiosną z młodych gałęzi i pni drzew. Zawiera bardzo duże ilości garbników, które mają działanie przeciwzapalne i wirostatyczne. Wzmacniają przewód pokarmowy i hamują biegunkę. Pomagają łagodzić stany zapalne gardła, skóry i okolic narządów płciowych.
Kora dębu jest również pomocna przy wstydliwym temacie żylaków odbytu. Należy pamiętać, że kory dębu nie można stosować na duże rany i na egzemę. Nie zaleca się też jej długotrwałego używania ze względu na właściwości wysuszające.
Przemysław Świerblewski

Artykuł wyświetlono 716 razy