Jak od XIX wieku zmieniał się mundur leśnika

adm  , 13 czerwiec 2018, 14:05
Mundur wyróżnia leśników spośród innych grup zawodowych. Jest symbolem służby państwowej pozwalającym łatwo identyfikować ludzi lasu. Towarzyszy nam prawie 200 lat i choć zmieniał się wielokrotnie, to do dzisiaj zachowały się dwa podstawowe elementy: symbol orła i haftowane liście dębowe.
Jak od XIX wieku zmieniał się mundur leśnika

Tak wyglądają najnowsze mundury leśników

Pierwszy wzór polskiego munduru leśnego ustalił car Aleksander I, wydając dekret 13 grudnia 1819 r. Określił w nim szczegółowo krój i barwę stroju oraz wzór dystynkcji służbowych. Jednocześnie dotychczasowa Administracja Leśna Rządowa została podniesiona do rangi Królewskiego Korpusu Leśnego. Warto w tym miejscu podkreślić, że podobne wyodrębnienie Korpusu Leśnego w Rosji nastąpiło dopiero w 1837 r.
Oficerowie i straż
Dekret dzielił leśników na osiem klas mundurowych w zależności od stanowiska. Klasy I-VI stanowiły Leśny Korpus Oficerski, pozostałe – Straż Leśną.
Oficjalistom leśnym z klas oficerskich przysługiwał mundur wielki. Składał się z fraka w kolorze ciemnozielonym z kołnierzem stojącym i 17 guzikami z polskim orłem, ciemnozielonego kapelusza, spodni wpuszczanych w buty (świątecznych w kolorze białym lub powszednich – ciemnozielonych), półpalonych butów oficerskich.
Mundur mały (codzienny) to surdut ciemnozielony z jasnozieloną wypustką i guzikami z orłem, pantalony szare z lampasem i ciemnozielona furażerka. Był także vicemundur, czyli mundur bez haftów i dystynkcji, oraz płaszcz wykonany z szarego sukna z jasnozielonym kołnierzem.
Strażnicy nie mieli orła na guzikach, nosili go za to na kaszkietach stanowiących ówczesne nakrycie głowy. Zobowiązano przy tym urzędników do noszenia mundurów, ile razy są w pełnieniu obowiązków służbowych i kiedy się Zwierzchnikom przedstawiayą.
Mundur przejściowy
Po upadku powstań narodowych zlikwidowano odrębność polskiej administracji leśnej. Po odzyskaniu niepodległości władze Rzeczypospolitej stanęły przed zadaniem zaopatrzenia leśników w mundury. Początkowo ustalono, że w okresie przejściowym będą one spuścizną po państwach zaborczych.
Pierwszy wzór na ziemiach zachodnich był związany z pruską administracją leśną. Kapelusz zastąpiono w nim rogatywką z orłem, która była w kolejnych latach jedynym wspólnym elementem leśników na terenie całego kraju. Po 1919 r. ubierali się oni w sorty munduru wojskowego z demobilu używane aż do 1930 r. Wyróżniały się one wysoką stójką z aksamitnymi dystynkcjami. Dodatkowe wyposażenie stanowiła lornetka i broń myśliwska, gdyż łowiectwo było nieodłącznie związane z administracją leśną.
Dwie kolejne zmiany
1 marca 1930 r. wydano Rozporządzenie Rady Ministrów o umundurowaniu i odznakach służbowych funkcjonariuszów ALP. Ujednoliciło ono mundury leśników w II RP. Odtąd składał się on z kurtki, spodni, płaszcza i czapki w kolorze khaki. Na czapce, nad otokiem, podobnie jak na guzikach, znajdował się symbol orła. Na otoku gałązki dębowe. Kurtka miała krój wojskowy, na stojąco-wykładanym kołnierzu znajdowały się aksamitne dystynkcje.
Kolejna zmiana wzoru munduru nastąpiła w rok po zakończeniu II wojny światowej. Wprowadzono wtedy marynarkę z wykładanym kołnierzem, bryczesy oraz czapkę typu maciejówka. Nadal widoczny był silny związek z krojem wojskowym. W kolejnych latach powoli odchodzono od militarnego wzorca stroju leśnego.
Rok 1998 i 2018
Zasadnicza reforma mundurowa nastąpiła w roku 1998, kiedy ustalono nowy wzór munduru. Podzielono go na trzy osobne kategorie: wyjściowy, codzienny i terenowy. Ustalono precyzyjną symbolikę, zmieniono wzór orła na czapce.
Mundur wyjściowy o mniej militarnym charakterze używany jest w sytuacjach oficjalnych. Spodnie, marynarka i krawat w kolorze oliwkowym, dodatki skórzane, ciemnobrązowe.
Mundur codzienny składa się z koszuli, krawata, spodni, kamizelki lub swetra, wszystko w kolorze oliwkowym. Nowością było wprowadzenie munduru terenowego ze wzorem panterki.
Zmiany te przetrwały prawie dwadzieścia lat. 19 grudnia ub. roku minister środowiska wydał rozporządzenie w sprawie wzorów mundurów leśnika i oznak dla osób uprawnionych do ich noszenia. Wprowadza ono podział na mundur wyjściowy i codzienny. Zrezygnowano z osobnego wzorca terenowego. Rozporządzenie to odświeża mundur wyjściowy, wprowadzając w nim niewielkie zmiany. Bardziej znaczące różnice dotyczą munduru codziennego, który będzie miał odtąd kilka wersji zaprojektowanych zgodnie z nowoczesnymi trendami.
Przemysław Świerblewski

Artykuł wyświetlono 388 razy